ทุกครั้งที่กดส่งแบบภาษี หลายคนมักถามเหมือนกันว่า ยื่นภาษีแล้วได้อะไร และ เงินภาษีไปไหน กันแน่ คำถามนี้สำคัญกว่าที่คิด เพราะภาษีไม่ใช่แค่ยอดที่ถูกหักจากเงินเดือน แต่คือกลไกที่ทำให้ประเทศเดินต่อได้ ตั้งแต่ถนนที่เราใช้ โรงพยาบาลของรัฐ โรงเรียนใกล้บ้าน ไปจนถึงระบบช่วยเหลือในวันที่ใครสักคนเดือดร้อน
ประเด็นที่น่าสนใจคือ การยื่นภาษีไม่ได้ให้ผลตอบแทนแบบหยิบจับได้ทันทีเหมือนซื้อของชิ้นหนึ่ง แต่ให้ผลในรูปของ บริการสาธารณะ โอกาสทางเศรษฐกิจ และความน่าเชื่อถือของระบบ ยิ่งเข้าใจภาพรวมมากเท่าไร เราจะยิ่งเห็นว่าเรื่องภาษีไม่ใช่แค่ภาระส่วนตัว แต่เป็นเรื่องของคุณภาพชีวิตร่วมกันทั้งประเทศ
ยื่นภาษีแล้วเราได้อะไรกลับมาจริง ๆ
ถ้ามองแบบตรงไปตรงมา สิ่งที่คนส่วนใหญ่ได้กลับมาจากการยื่นภาษีมีทั้งแบบทางตรงและทางอ้อม ไม่ได้มีแค่เรื่องขอคืนภาษีเท่านั้น หลายครั้งผลลัพธ์ของมันซ่อนอยู่ในสิ่งที่เราใช้ทุกวันจนเคยชิน
- สิทธิขอคืนภาษี หากถูกหักภาษี ณ ที่จ่ายเกิน หรือใช้ค่าลดหย่อนได้ครบ การยื่นภาษีคือช่องทางเอาเงินส่วนเกินกลับคืน
- หลักฐานรายได้ที่เป็นระบบ เอกสารยื่นภาษีช่วยเพิ่มความน่าเชื่อถือเมื่อต้องขอสินเชื่อ ทำธุรกรรม หรือยื่นเอกสารทางการเงินบางประเภท
- การเข้าถึงบริการสาธารณะ แม้ไม่ได้ระบุชื่อว่าเป็นผลตอบแทนเฉพาะบุคคล แต่ภาษีที่จ่ายไปหล่อเลี้ยงระบบที่ทุกคนใช้ร่วมกัน
- การพัฒนาประเทศระยะยาว ภาษีทำให้รัฐลงทุนในโครงสร้างพื้นฐาน การศึกษา สาธารณสุข และความปลอดภัย
พูดอีกแบบคือ การยื่นภาษีคือการแปลงเงินส่วนหนึ่งของรายได้ส่วนตัว ให้กลายเป็นต้นทุนของสังคมที่ใหญ่กว่าเรา หากวันหนึ่งคุณขับรถบนถนนที่ดีขึ้น ส่งลูกเรียนโรงเรียนรัฐ หรือเข้ารับการรักษาในโรงพยาบาลของรัฐ นั่นคือผลของระบบภาษีที่เริ่มต้นจากการยื่นภาษีอย่างถูกต้องนี่เอง
ก่อนตอบว่าเงินภาษีไปไหน ต้องเข้าใจก่อนว่ารัฐมีรายได้จากอะไร
หลายคนเข้าใจว่าเงินที่รัฐใช้จ่ายมาจากภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาเป็นหลัก แต่ความจริงรายได้ของรัฐมาจากหลายทาง ทั้งภาษีมูลค่าเพิ่ม ภาษีนิติบุคคล ภาษีสรรพสามิต อากรนำเข้า ค่าธรรมเนียม รายได้จากรัฐวิสาหกิจ และบางช่วงก็มีการกู้เงินเพิ่มเติมเพื่อใช้บริหารงบประมาณ
ดังนั้น เวลาถามว่า เงินภาษีไปไหน คำตอบที่แม่นกว่าคือ รายได้ของรัฐทั้งหมดถูกนำไปจัดสรรเป็นงบประมาณในแต่ละปี โดยภาษีที่เราจ่ายเป็นส่วนหนึ่งของก้อนใหญ่นั้น ไม่ได้ถูกแยกเป็นธนบัตรคนละกองว่าใบนี้มาจากพนักงานเงินเดือนหรือเจ้าของกิจการ
เงินภาษีส่วนใหญ่ถูกใช้กับอะไรบ้าง
หากดูจากเอกสารงบประมาณรายจ่ายของไทยในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา วงเงินรวมอยู่ในระดับหลายล้านล้านบาท โดยปีงบประมาณ 2567 อยู่ที่ประมาณ 3.48 ล้านล้านบาท เม็ดเงินเหล่านี้ไม่ได้กระจายแบบสุ่ม แต่ถูกจัดสรรตามภารกิจหลักของรัฐอย่างค่อนข้างชัดเจน
1) การศึกษาและพัฒนาคน
งบด้านการศึกษาถูกใช้กับโรงเรียน ครู มหาวิทยาลัย ทุนการศึกษา อาหารกลางวันเด็ก และระบบสนับสนุนการเรียนรู้ ถามว่าเห็นผลชัดไหม บางพื้นที่อาจยังไม่สมบูรณ์ แต่หากไม่มีงบก้อนนี้ ความเหลื่อมล้ำจะหนักกว่านี้มาก
2) สาธารณสุขและการรักษาพยาบาล
โรงพยาบาลรัฐ สิทธิบัตรทอง การควบคุมโรค วัคซีน การแพทย์ฉุกเฉิน และงบสนับสนุนบุคลากรทางการแพทย์ ล้วนพึ่งเงินจากภาษีจำนวนมาก ยิ่งในช่วงวิกฤตโรคระบาด คนจะเห็นชัดทันทีว่าระบบสาธารณสุขที่ยังพอพยุงประเทศได้ ไม่ได้เกิดขึ้นฟรี
3) โครงสร้างพื้นฐานและการเดินทาง
ถนน รถไฟ ระบบขนส่งสาธารณะ น้ำประปา ไฟฟ้า และโครงการพัฒนาเมือง เป็นงบที่สร้างผลระยะยาวต่อเศรษฐกิจอย่างมาก บางโครงการอาจถูกตั้งคำถามเรื่องความคุ้มค่า แต่ในภาพใหญ่ นี่คือฐานที่ช่วยให้การค้า การท่องเที่ยว และการใช้ชีวิตประจำวันเดินต่อได้
4) สวัสดิการสังคมและการช่วยเหลือประชาชน
- เบี้ยยังชีพผู้สูงอายุ
- การช่วยเหลือผู้มีรายได้น้อย
- กองทุนด้านแรงงานและความมั่นคงทางสังคมบางส่วน
- มาตรการเยียวยาในยามวิกฤต
จุดนี้เองที่ทำให้คำถามว่า ยื่นภาษีแล้วได้อะไร มีคำตอบชัดขึ้น เพราะแม้เราอาจไม่ได้ใช้ทุกสิทธิในวันนี้ แต่เมื่อถึงช่วงหนึ่งของชีวิต เราอาจกลายเป็นผู้ได้รับประโยชน์จากระบบเดียวกัน
5) ความมั่นคง การบริหารราชการ และภาระหนี้
อีกส่วนหนึ่งของงบประมาณใช้กับหน่วยงานรัฐ ความปลอดภัย การป้องกันประเทศ เงินเดือนบุคลากร และดอกเบี้ยหนี้สาธารณะ หมวดนี้มักถูกวิจารณ์บ่อย เพราะประชาชนอยากเห็นความโปร่งใสและประสิทธิภาพมากกว่านี้ ซึ่งเป็นคำถามที่ถูกต้องและควรถามต่อเนื่อง
ทำไมหลายคนยังรู้สึกว่าเสียภาษีแล้วไม่ค่อยได้อะไร
เหตุผลสำคัญมีอยู่สามข้อ ข้อแรกคือผลของภาษีจำนวนมากเป็นผลแบบส่วนรวม ไม่ใช่ผลเฉพาะคนจ่าย ข้อสองคือคุณภาพการใช้จ่ายภาครัฐไม่ได้ดีเท่ากันทุกพื้นที่ จึงทำให้บางคนรู้สึกว่าเงินที่จ่ายไปไม่ย้อนกลับมาอย่างเป็นธรรม และข้อสามคือระบบภาษีกับงบประมาณเป็นเรื่องที่ซับซ้อน คนทั่วไปจึงเห็นแต่ยอดจ่าย แต่ไม่เห็นเส้นทางของเงิน
ตรงนี้เองที่ทำให้คำว่า เงินภาษีไปไหน ไม่ควรเป็นแค่คำบ่น แต่ควรเป็นคำถามสาธารณะ เพราะเมื่อประชาชนติดตามงบประมาณมากขึ้น รัฐก็ยิ่งถูกกดดันให้ใช้เงินอย่างโปร่งใสและคุ้มค่ามากขึ้น
ถ้าอยากให้ภาษีที่จ่าย “คุ้ม” ควรทำอย่างไร
ในมุมของประชาชน เราอาจเลือกไม่ได้ทุกบาทว่าจะถูกใช้ตรงไหน แต่เราทำบางอย่างได้เพื่อให้การจ่ายภาษีมีความหมายขึ้น
- ยื่นภาษีให้ถูกต้องและใช้สิทธิลดหย่อนให้ครบ
- ติดตามงบประมาณประจำปีจากสำนักงบประมาณหรือหน่วยงานรัฐ
- แยกให้ออกระหว่าง “ไม่ชอบเสียภาษี” กับ “ไม่พอใจประสิทธิภาพการใช้เงิน” ซึ่งเป็นคนละเรื่อง
- สนับสนุนความโปร่งใส เช่น การเปิดเผยข้อมูลจัดซื้อจัดจ้างและผลลัพธ์ของโครงการ
สุดท้าย ภาษีที่ดีไม่ใช่ภาษีที่เก็บน้อยที่สุดเสมอไป แต่คือภาษีที่เก็บอย่างเป็นธรรม และถูกใช้จนประชาชนรู้สึกได้ว่าชีวิตดีขึ้นจริง
สรุป: ภาษีไม่ใช่แค่เงินที่หายไป แต่คือคุณภาพของประเทศที่เราอยู่
เมื่อถามว่ายื่นภาษีแล้วได้อะไร คำตอบคือเราได้ทั้งสิทธิของตัวเอง ได้ระบบสาธารณะที่ยังทำงาน และได้ส่วนร่วมในการผลักประเทศไปข้างหน้า ส่วนคำถามว่า เงินภาษีไปไหน คำตอบคือมันไหลไปสู่การศึกษา สุขภาพ โครงสร้างพื้นฐาน สวัสดิการ การบริหารประเทศ และภาระที่รัฐต้องรับผิดชอบในนามของคนทั้งสังคม
แน่นอน ไม่ใช่ทุกบาทถูกใช้อย่างสมบูรณ์แบบ และนั่นยิ่งทำให้การยื่นภาษีกับการตั้งคำถามเรื่องงบประมาณต้องเดินไปด้วยกัน เพราะประชาชนที่เสียภาษีไม่ควรมีหน้าที่แค่จ่าย แต่ควรมีสิทธิรู้ด้วยว่าเงินนั้นสร้างอะไรกลับคืนมาบ้าง
อ้างอิงภาพรวมจากข้อมูลสาธารณะของกรมสรรพากร และเอกสารงบประมาณรายจ่ายประจำปี 2567 ของสำนักงบประมาณ
